Rắc rối khi vay tiền để giúp bạn

Cầm sổ đỏ để vay tiền ngân hàng giúp bạn nhưng người ấy mất khả năng chi trả, giờ tôi làm sao để lấy lại tiền trả cho ngân hàng?

Độc giả Nguyễn Đình Khải gửi đến Báo VnExpress nhờ tư vấn cách thức đòi lại số tiền đã vay từ ngân hàng rồi đưa cho bạn.

- Cách đây hơn một năm, tôi có đến ngân hàng vay cho cô bạn 160 triệu đồng. Số tiền này tôi phải cầm cố sổ đỏ tại quỹ Tín dụng với lãi suất 1,1% mỗi tháng. Cô ấy cam kết với tôi một năm sẽ trả hết cả gốc lẫn lãi (khi đưa tiền cho cô bạn không có giấy vay nợ, chỉ có giấy chuyển tiền vào tài khoản của cô ấy). Bây giờ đã quá hạn ngân hàng 3 tháng mà bạn tôi chỉ trả được 20 triệu. Cô ấy khất hết lần này đến lần khác nhưng vẫn không trả thêm. Vậy trong trường hợp này tôi phải làm gì để có thể lấy lại được số tiền trên để thanh toán cho ngân hàng.

- Trả lời vấn đề này, Tiến sĩ Bùi Quang Tín và Luật sư Trần Viết Quân, Công ty Luật Tín và Tâm cho biết, qua nội dung trên, có thể thấy anh Khải và bạn đã có một thỏa thuận bằng lời về việc anh Khải với tư cách cá nhân ký kết hợp đồng tín dụng với ngân hàng để vay số tiền 160 triệu cho cô bạn.

Hãy gửi câu hỏi cần tư vấn hoặc chia sẻ kinh nghiệm đầu tư, làm giàu của bạn

Dưới góc độ pháp luật, sự việc này hình thành hai quan hệ như sau. Trước hết là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và anh Khải thông qua hợp đồng tín dụng. Quan hệ thứ hai là việc vay tài sản giữa anh Khải và cô bạn thông qua hợp đồng vay tài sản. Mối quan hệ này chịu sự điều chỉnh trực tiếp của bộ luật dân sự, cụ thể là các quy định tại mục 4, Chương 18 về hợp đồng vay tài sản.

Vấn đề mà anh Khải đặt ra là phải làm gì để lấy được số tiền còn lại từ bạn để thanh toán cho ngân hàng khi đã quá hạn. Có thể thấy vấn đề này liên quan trực tiếp đến mối quan hệ tứ 2 vừa đề cập ở trên. Theo quy định tại điều 471, Bộ luật dân sự thì hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Điều 401 bộ luật này quy định về hình thức của hợp đồng dân sự có thể bằng lời nói, văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể, khi pháp luật không qui định loại hợp đồng đó phải được giao kết bằng một hình thức nhất định. Căn cứ vào các quy định trên thì hợp đồng vay tài sản giữa các cá nhân không bắt buộc phải được thể hiện bằng văn bản và cũng không bắt buộc phải được công chứng, chứng thực.

Đối chiếu với các nội dung mà anh Khải trình bày, cô bạn cũng không phủ nhận việc vay tài sản là tiền với anh Khải, bằng chứng là cô ấy đã trả 20 triệu đồng. Để đảm bảo sự rõ ràng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, anh Khải cần xác lập một văn bản mới với bạn về việc vay tiền và các nội dung liên quan (lãi suất, thời hạn). Văn bản này có thể được người thứ ba làm chứng hoặc xác nhận của chính quyền địa phương để làm nguồn chứng cứ về sau.

Trong trường hợp này, thỏa thuận giữa các bên đã hình thành và ràng buộc các bên thực hiện. Anh Khải đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giao tiền, nhưng người bạn chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả tiền. Và hành động này của cô bạn đã xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của anh Khải. Do đó, anh có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án ra Tòa án có thẩm quyền để buộc bạn trả tiền và lãi cho mình.

Tuy nhiên, anh Khải cần lưu ý hai vấn đề sau. Thứ nhất, vì anh là chủ thể của hợp đồng tín dụng nên các nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng tín dụng sẽ ràng buộc với anh chứ không phải cô bạn. Do vậy, anh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình đối với ngân hàng theo các thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng, không phụ thuộc vào việc cô bạn có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với anh hay không.

Thứ hai, thời hiệu khởi kiện về hợp đồng vay tài sản là hai năm kể từ ngày quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân bị xâm phạm (Điều 427 Bộ luật dân sự). Vì vậy, anh phải thực hiện quyền khởi kiện của mình trong thời hạn này.

Kinh tế Hà Nội tăng trưởng mạnh nhất trong 3 năm

Theo Cục Thống kê Hà Nội, khu vực dịch vụ, công nghiệp - xây dựng tiếp tục tăng trưởng khá, đóng góp chủ yếu vào mức tăng của thành phố, trái ngược với lĩnh vực nông - lâm - thuỷ sản chỉ đang chiếm một tỷ lệ nhỏ trong mức tăng chung (0,1%).

Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Hà Nội tăng 7,8% sau 6 tháng, cao nhất kể từ năm 2012. 

"Sản xuất công nghiệp sau một thời gian dài với nhiều khó khăn và giữ nhịp độ tăng trưởng chậm đã có những tín hiệu tốt, tuy chưa thực sự đột phá nhưng cho thấy sự phục hồi khả quan của sản xuất công nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung trong thời gian tới", báo cáo cho hay. Dự báo trong những tháng tới, tình hình sản xuất trên địa bàn Hà Nội sẽ ổn định và đạt mức tăng trưởng khả quan hơn so với năm 2014.

Kinh tế Hà Nội 6 tháng đầu năm tăng trưởng 7,8%. Ảnh: Quý Đoàn

Tình hình kinh tế trên địa bàn có những dấu hiệu khả quan trọng bối cảnh nhu cầu được cải thiện. Ước tính nửa đầu năm, tổng mức bán hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Hà Nội, tăng 10,5%, nếu loại trừ yếu tố giá tăng 9,6% so cùng kỳ. Do đang là tháng cao điểm của mùa hè, sản lượng bán ra một số mặt hàng như quạt, điều hòa, máy phát điện và các dịch vụ giải khát.... đều tăng mạnh. 

Giá cả thị trường vẫn được giữ ổn định. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 tăng 0,13% so với tháng trước và mới tăng 0,59% từ đầu năm. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống - vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong rổ hàng hóa tính CPI giảm 0,43%, với lương thực giảm 0,55%, thực phẩm giảm 0,72%. 

Tuy vậy, nhóm hàng giao thông tăng cao do giá xăng dầu được điều chỉnh thời gian gần đây. Thời tiết nắng nóng khiến sản lượng điện, nước tiêu thụ lên cao, tác động đến nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng.

Về ngoại thương, 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu trên địa bàn giảm so với cùng kỳ, trong khi nhập khẩu lại tăng khiến thành phố vẫn nhập siêu 6,5 tỷ USD, tương đương cùng kỳ năm ngoái.

Mỹ sợ mất Hy Lạp vô tay Nga

Trong suốt quá trình đàm phán kéo dài giữa Hy Lạp và nhóm chủ nợ, chính quyền Tổng thống Mỹ - Barrack Obama chủ yếu đứng ngoài cuộc, thi thoảng cảnh báo về hậu quả kinh tế của việc vỡ nợ. 

Nếu Hy Lạp vỡ nợ, Moscow sẽ có cơ hội nắm lấy đồng minh châu Âu của Mỹ.

Tuy nhiên, khi Hy Lạp đang đứng trên bờ vực vỡ nợ, Mỹ cũng bắt đầu lo lắng về hậu quả chính trị và khả năng Nga gia tăng ảnh hưởng lên thành viên NATO (Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương) này.  

Washington cố duy trì một mặt trận phương Tây thống nhất trong việc trừng phạt Nga quanh vấn đề Ukraine. Tuy nhiên, nếu Hy Lạp vỡ nợ, Moscow sẽ có cơ hội chen chân vào nhóm đồng minh châu Âu của Mỹ.

"Bạn có thể dễ dàng nhận ra bối cảnh chính trị này đúng là món quà cho Nga. Hy Lạp có thể ghét phương Tây và quay sang làm thân với Nga", Sebastian Mallaby tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) nhận xét.

Thủ tướng Hy Lạp  - Alexis Tsipras và Tổng thống Nga - Vladimir Putin. Ảnh:Russia Mission

Nhiều tháng nay, chính quyền Tổng thống Obama vẫn đang lặng lẽ thúc giục Đức và các thành viên EU khác tìm giải pháp giải quyết bế tắc với Hy Lạp. Trong khi các điều khoản kinh tế vẫn được đặt lên hàng đầu, các nhà ngoại giao cho biết thái độ của EU với Hy Lạp cũng là một phần cuộc nói chuyện.

Chuyến thăm của Thủ tướng Hy Lạp - Alexis Tsipras tới St Petersburg (Nga) cuối tuần trước chính là sự nhắc nhở về mối quan hệ giữa hai quốc gia này. Đây cũng là tín hiệu cho thấy Hy Lạp sẵn sàng ngả về phía Moscow tại thời điểm bất đồng giữa họ với các chủ nợ quốc tế lên đỉnh điểm.

Chuyến thăm Nga cũng cho thấy khả năng Moscow hỗ trợ tài chính cho Athens. Dù viễn cảnh này không được giới phân tích Washington quá quan tâm, do quy mô những hệ lụy kinh tế Hy Lạp có thể đối mặt nếu vỡ nợ.

"Nga có vẻ không có nhiều tiền để đưa cho Hy Lạp đâu. Nga không phải thị trường xuất khẩu tiềm năng lớn, cũng không phải lựa chọn kinh tế mới cho Hy Lạp", Thomas Wright tại Viện nghiên cứu Brookings nhận xét.

Dù vậy, nỗi lo hiện tại của họ là bất ổn kinh tế kéo dài có thể khiến Hy Lạp vỡ nợ, kéo theo sự sụt giảm niềm tin vào các nước khác tại châu Âu. Việc này sẽ mở ra cơ hội để Nga chen vào giữa.

Trong khủng hoảng Ukraine trước đó, Moscow đã cố gắng làm suy yếu sự ủng hộ trừng phạt tại EU, do việc này cần cả 28 nước thành viên chấp thuận. Họ đã tận dụng tâm lý ủng hộ Nga của các chính trị gia Hungary và Đông Âu, đồng thời gây áp lực bằng các chính sách năng lượng.

Thủ tướng Đức - bà Angela Merkel năm ngoái đã cảnh báo về việc Nga can thiệp vào cấu trúc trong khu vực. Việc bà lo lắng hậu quả chính trị khi Hy Lạp rời khỏi eurozone đã gây ra bất đồng giữa bà và Bộ trưởng Tài chính Đức - Wolfgang Schäuble.

Quan chức Mỹ cũng thuyết phục EU tiếp tục thực hiện các lênh trừng phạt lên Nga quanh vấn đề Ukraine. "Chúng tôi vẫn tin rằng châu Âu sẽ thống nhất chống lại Nga, như việc họ đang làm hiện tại", John Kirby người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nhận xét khi được hỏi về ảnh hưởng của việc Hy Lạp vỡ nợ.

Julianne Smith - cựu quan chức Nhà Trắng cho biết tình hình Hy Lạp sẽ càng khiến Washington lo ngại về tính hiệu quả của EU. Đặc biệt khi Anh đang lên kế hoạch lấy ý kiến người dân về quyền thành viên tại đây. "Washington đang lo lắng về việc cả Hy Lạp và Anh rời eurozone. Chúng đều có tác động tiêu cực trong bối cảnh châu Âu cần thể hiện tính lãnh đạo nhiều hơn nữa", bà cho biết.

Vận tải biển đã áp phí 'vô tội vạ'

Bộ Tài chính vừa gửi Thủ tướng báo cáo kết quả đợt thanh tra phụ phí theo cước vận tải của 19 hãng tàu hoạt động tại Việt Nam. Hiện có 40 hãng tham gia vận tải biển quốc tế tại Việt Nam nhưng đây là 19 doanh nghiệp chiếm thị phần lớn nhất.

Các hãng vận tải biển đang áp 70 loại phụ phí khác nhau với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, mà theo một đại biểu Quốc hội tình trạng thu vô tội vạ này cũng có phần trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước.

Bộ Tài chính kết luận 19 hãng tàu chiếm thị phần lớn thu phụ phí quá cao.

Kết quả thanh tra cho thấy, tại Việt Nam, các hãng tàu có thể thu của doanh nghiệp xuất khẩu tổng cộng gần 70 loại phụ phí, trong đó trung bình mỗi hãng thu khoảng 14, 15 loại. Những khoản này bao gồm phí dịch vụ xếp dỡ container (THC - chiếm gần một nửa tỷ trọng), tiếp đến là phụ phí xăng dầu (chiếm 21%), phí lưu bãi container (6%), phí chứng từ, phí mất cân bằng container, phí vệ sinh, bảo dưỡng, phí kẹp chì... Riêng Công ty Liên doanh Đại lý Vận tải Evergreen, theo Bộ Tài chính, đã thu 47 loại phụ phí.

Đối chiếu số liệu phí dịch vụ xếp dỡ container - phụ phí chiếm tỷ trọng lớn nhất giữa Việt Nam và các nước trên thế giới đến tháng 5/2015, Bộ Tài chính đánh giá, mức thu của Việt Nam là 87 USD với loại container 20' có hàng và 135 USD với container 40' có hàng, chỉ cao hơn một chút so với Thái Lan và thấp hơn hầu hết các quốc gia khác trong khu vực cũng như châu Á. Thế nhưng, thực tế các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lại nộp mức thu phí, phụ phí cho hãng tàu cao hơn gần gấp đôi so với cước cảng biển. Ví dụ, phí xếp dỡ container hãng tàu thu của công ty giao vận hoặc trực tiếp thu của doanh nghiệp trung bình 131,5 USD cho loại container 40' có hàng trong khi phí họ trả cho cảng biển chỉ hơn 69 USD.

Về phần mình, các hãng tàu giải trình thu phí cao do phải trả cho các cảng trung gian liên quan đến xếp dỡ container và các chi phí khác trên cả hành chình tàu. Tuy nhiên, qua kiểm tra, Bộ Tài chính cho rằng lập luận này của các hãng tàu là chưa có cơ sở. Các hãng tàu thu phí cao, theo Bộ Tài chính gồm Evergreen, Công ty K Line Việt Nam, Công ty Yang Ming Việt Nam, Công ty Wan Hai Việt Nam và China Shipping Việt Nam.

Mức phí xếp dỡ container thông thường (hàng khô) tại các cảng Việt Nam chỉ bằng hơn nửa của 5 hãng tàu (năm 2014)

Loại container	Giá cước trung bình tại cảng Việt Nam	Công ty Evergreen	Công ty KLine VN	Công ty Yang Ming VN	Công ty Wan Hai VN	Công ty China Shipping VN
40' có hàng	69,1	138	125	120	143
20' có hàng	46,1	92	80	85	93	90

Đơn vị: USD. Nguồn: Bộ Tài chính

Bộ Tài chính cũng đánh giá, các hãng tàu chưa minh bạch khi áp dụng mức thu phí. Hiện các doanh nghiệp Việt chủ yếu bị áp đặt mức thu do phần lớn vẫn áp dụng hình thức mua CIF (giá tại cửa khẩu bên nhập, đã gồm chi phí bảo hiểm, vận chuyển tới bên nhập khẩu) nhưng lại bán FOB (giá tại cửa khẩu của bên xuất, chưa gồm phí bảo hiểm và vận chuyển tới cảng của bên nhập). Vì vậy, đối tác nước ngoài có quyền thuê, chỉ định hãng tàu vận chuyển, giao nhận. Do đó, doanh nghiệp chịu thiệt khi phải chấp nhận các khoản phụ phí theo hãng tàu mà không được đàm phán hay thỏa thuận.

Tại diễn đàn Quốc hội ngày 22/6, khi bàn về Bộ luật Hàng hải, đại biểu Nguyễn Phi Thường (Hà Nội) cho rằng tình trạng thu phụ phí vô tội vạ nêu trên có nguyên nhân do sự kiểm soát của các cơ quan quản lý Nhà nước. Rất nhiều trong số 70 loại phụ phí được thu vô lý, không tương xứng với chi phí thực tế mà các hãng tàu phải gánh chịu.

"Thu của doanh nghiệp Việt Nam rất cao nhưng thực trả cho dịch vụ xếp dỡ cảng biển lại ở mức rất thấp, làm tăng chi phí logictics của doanh nghiệp", ông Thường nói. Vị đại biểu này đang là Tổng giám đốc Tổng công ty Vận tải Hà Nội.

Hiện phụ phí theo cước vận tải ở Việt Nam không thuộc mặt hàng bình ổn giá, chưa có sự quản lý thống nhất của Nhà nước. Ví thế Bộ Tài chính kiến nghị các cơ quan chức năng ban hành quy định về danh mục, quy trình kê khai, đối tượng kê khai với cước vận tải biển và phụ cước vận tải biển vào Luật hàng hải Việt Nam. Trong báo cáo Thủ tướng, Bộ Tài chính cũng xem đây là một trong những biện pháp để giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thông tin, cơ sở khi đàm phán với đối tác nước ngoài về phí, phụ phí cước.

Người Hy Lạp cơ cực cùng với trợ cấp, lương hưu

Maria Nikolaidou đang chào đón tuổi 40 trong cảnh thất nghiệp, sống phụ thuộc vào khoản lương hưu mỗi tháng 800 euro của bà mẹ 74 tuổi.

"Đã quá muộn để xin việc ở tuổi này", Maria chia sẻ với The Guardian khi Chính phủ Hy Lạp sắp bước vào cuộc đàm phán với các chủ nợ, những người muốn Thủ tướng Tsipras cắt giảm quỹ lương hưu và trợ cấp cho những người như cô.

Người Hy Lạp phản đối việc thắt lưng buộc bụng nhưng vẫn muốn ở lại khu vực đồng tiền chung. Ảnh: Reuters

Điều gì sẽ xảy ra với khủng hoảng nợ Hy Lạp ? I. Hy Lạp và các chủ nợ không đạt được thỏa thuận: Hy Lạp vỡ nợ. ECB tiếp tục bơm vốn cho các ngân hàng và sẽ nắm quyền kiểm soát. Hy lạp sẽ rời khỏi eurozone. II: Hy Lạp đồng ý với các chủ nợ vào phút chót về việc tái cấu trúc. Nước này sẽ ở lại eurozone. III: Các bên không đạt được thỏa thuận nhưng sẽ nhượng bộ lẫn nhau. Hy Lạp tạm thời ở lại eurozone.

Tương tự Maria, tình hình cũng không mấy sáng sủa với Pagona Koutouraki, một giáo viên cấp 2 về hưu sống tại Athens. Thu nhập của bà đã giảm gần một nửa (1.700 euro xuống còn 1.000) từ khi cuộc khủng hoảng nổ ra và chính phủ bắt đầu chính sách “thắt lưng buộc bụng”. “Nếu những đề nghị của chủ nợ được chấp nhận, thu nhập của tôi sẽ giảm xuống mức 800 euro”, bà than thở, dù cho biết vẫn còn cơ hội kiếm thêm đôi chút nhờ việc cho thuê nhà và bán tranh ảnh.

Sau đợt rút tiền ồ ạt hơn 4 tỷ euro vào tuần tước và trước khả năng không thể thanh toán khoản 1,5 tỷ euro cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vào này 5/6, viễn cảnh Hy Lạp bị đẩy khỏi khối dùng đồng tiền chung ngày càng rõ rệt hơn. Điều đó khiến những người như Maria hay Pagona lo sợ.

Theo Euronews, sáng nay, dòng tiền vẫn tiếp tục ào ạt chảy khỏi hệ thông ngân hàng Hy Lạp trong khi cuộc đàm phán bắt đầu tại Brussels. "Mọi người đang đến ngân hàng để rút tiền", Yannis Nikolopoulos - một người dân cho biết. Lý do được anh này nêu ra là người tiêu dùng lo ngại các ngân hàng sẽ đóng cửa, khiến họ không thể mua sắm. Những khoản tiền từ 500 tới 1000 euro đã được rút ra để chuẩn bị cho 10-15 ngày sắp tới.

Lượng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng Hy Lạp từ năm 2009 đến nay. Nguồn:Ngân hàng Trung ương Hy Lạp

Tuy vậy, ghi nhận của báo chí châu Âu cho thấy đa phần người dân Hy Lạp vẫn mong muốn ở lại khối đồng tiền chung. Thứ 6 vừa rồi, Pagona Koutouraki cùng nhiều người khác đã tham gia tuần hành với khẩu hiệu “Chúng ta sẽ ở lại châu Âu”. Trước những bất ổn chính trị tại vùng Ban-căng và Thổ Nhĩ Kỳ gần đây, nhưng người dân như bà cho rằng việc gắn bó với eurozone sẽ là lựa chọn khôn ngoan hơn. 

Theo một khảo sát của tờ Avgi cuối tuần qua, 62% người dân Hy Lạp tin rằng cuộc sống của họ sẽ tồi tệ hơn nếu đất nước này trở lại dùng đồng Drachma, so với 22% tin rằng họ sẽ có nhiều lợi ích hơn. 16% chưa đưa ra bình luận gì. Điều này dự báo Chính phủ Hy Lạp có thể gặp ít khó khăn hơn khi thuyết phục người dân chấp nhận những phương án thắt lưng buộc bụng, trong trường hợp họ chịu nhượng bộ các chủ nợ là Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) hay Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Những điểm gây tranh cãi chính trong kế hoạch giải cứu Hy Lạp: - Hy Lạp không đồng ý cắt giảm lương hưu và lương cho khu vực công, với lý do hai phần ba khu vực hưu trí đang sống gần hoặc dưới ngưỡng nghèo. - Các chủ nợ cho rằng việc cắt giảm quỹ lương hướng tới điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, thay vì giảm lương của mỗi cá nhân. - Các tổ chức này muốn Hy Lạp giảm quỹ lương thêm 1% GDP (còn khoảng 16% GDP), trong khi nước này cho rằng tỷ lệ như vậy là quá cao, bởi tổng sản phẩm quốc nội của nền kinh tế đã thu hẹp đáng kể. - Các quan chức EU muốn Hy Lạp đồng ý đặt mục tiêu thặng dư ngân sách 1% GDP trong năm nay, 2% cho 2016 và 3,5% cho 2018. Hy Lạp lại đặt điều kiện phải nhận được hỗ trợ trước khi đồng ý những điều kiện này. - Chủ nợ muốn mở rộng diện thu VAT, trong khi Hy Lạp không muốn áp thêm thuế đối với các mặt hàng dược và năng lượng. - Hy Lạp cho rằng chủ nợ chỉ muốn tăng thuế, trong khi IMF lại phàn nàn rằng Athens đã không có những cải cách thích đáng.

Đường kinh doanh trắc trở của chủ ngọc trai

Công việc nuôi cấy, chế tác ngọc trai từng khiến anh Hồ Thanh Tuấn mất phương hướng nhưng đã để lại nhiều bài học vô giá mà không trường lớp nào dạy.

Tốt nghiệp đại học, anh Tuấn đầu quân cho công ty tin học ở TP HCM. Năm 2001, anh nhận được đơn hàng thiết kế website của nhóm chuyên gia Pháp thực hiện dự án nuôi trai lấy ngọc tại một số vùng biển của Việt Nam.

Thị trường ngọc trai trong nước bấy giờ chưa phát triển, chỉ có vài doanh nghiệp ngoại đầu tư vùng nuôi ở Phú Quốc, Khánh Hòa theo kiểu lấy ngọc xuất khẩu hoặc chỉ là một hạng mục phục vụ du lịch địa phương.

Sau một thời gian làm việc, anh được nhóm chuyên gia này tin tưởng, mời hợp tác với lời hứa hẹn khoản thu nhập đáng mơ ước và cơ hội học tập ở nước ngoài. "Những điều kiện này quá hấp dẫn với một người xuất thân từ nông thôn nói riêng như tôi và người trẻ Việt Nam nói chung", anh lý giải quyết định bỏ ngang nghề IT và bước vào lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ với chính mình.

Không tìm được phiên dịch ra đảo làm việc, anh Tuấn trở thành phiên dịch viên bất đắc dĩ của 4 chuyên gia này. Anh tạo điều kiện cho họ tiếp xúc với chính quyền địa phương, xúc tiến lập doanh nghiệp, đào tạo lao động, tìm tài liệu liên quan đến dòng chảy, quan trắc ở các vùng biển để hiến kế cho các chuyên gia vùng nuôi phù hợp nhất.

Được truyền đạt kinh nghiệm nuôi ngọc trai đen tại vùng biển động ở hòn đảo Tahiti (Pháp), anh Tuấn biết rằng họ áp dụng công nghệ nuôi ngầm, chứ không để phao nổi như Việt Nam. Điều này có nghĩa, dù gặp sóng lớn hay biển động, tàu thuyền qua lại nhiều vẫn không ảnh hưởng đến những con trai nuôi sâu dưới 10m so với mặt nước. Trai là loài nhuyễn thể 2 mảnh vỏ, nó chỉ há miệng lọc nước hút tảo sống khi biển êm nên khi nuôi ngầm, chúng lớn rất nhanh. "Đó là bí quyết tuyệt vời mà công nghệ và hiểu biết của người Việt thời đó chưa chạm đến. Tôi đã trao đổi tài liệu này với một cán bộ kỹ sư thủy sản của Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn để xin lại các tài liệu liên quan đến quan trắc vùng biển ở Việt Nam", anh kể.

Nhóm cộng sự đã được cấp phép 130 ha mặt nước ở Côn Đảo, Bình Định và lập công ty riêng. Vốn góp do 4 chuyên gia người Pháp bỏ ra. Chàng trai gốc Sóc Trăng chịu trách nhiệm quản lý mọi hoạt động nuôi trồng ở vùng biển và chế tác để xuất khẩu. Cũng từ đây, hàng loạt khó khăn phát sinh mà anh không lường trước được.

Ông chủ Ngọc Trai Hoàng Gia - Hồ Thanh Tuấn. Ảnh: HG

Người nước ngoài rất nguyên tắc, làm việc cường độ cao, đưa ra nhiều yêu cầu khắt khe mà những lao động miền biển chưa thích ứng kịp. Có hôm, ngư dân kéo lô con giống lên cả triệu con để cấy ngọc nhưng không kịp xử lý để thả xuống nước trong ngày nên nhiều con ốm yếu và chết. Điều này khiến các đối tác không hài lòng.

Hoạt động 6 năm, lợi nhuận làm ra dùng để tái đầu tư nên ngoài khoản lương hàng tháng, anh không có thêm mức thưởng như phương án mà các bên chốt với nhau trước khi bắt tay hợp tác. Cơn bão khủng hoảng 2007-2008 ập đến, các đối tác ngoại rút vốn về nước, anh mất tất cả. "Tôi không tiền, không người cộng sự cùng chí hướng, mất cả tuổi trẻ, phương hướng. Tôi lao vào công việc như con thiêu thân cuối cùng chẳng còn lại gì cả", anh nhớ lại giai đoạn tồi tệ đã qua. Chưa kể, do dốc toàn bộ tâm trí, thời gian vào công việc, có khi 1-3 tháng mới về thăm nhà một lần nên anh không có thời gian cho gia đình. Đứa con trai đi mẫu giáo không nhận ra ba. Tủi thân, anh ôm con vào lòng khóc to như đứa trẻ.

Thất nghiệp gần một năm, đã có những lúc anh có ý định quay lại nghề IT nhưng tự hỏi lại chính mình, anh phát hiện mình nhớ những con trai, say mê những viên ngọc lấp lánh từ biển cả. Tuy nhiên, ý định này ngay lập tức bị gia đình phản đối, ai cũng chỉ ra vết xe đổ mà anh đã đi. Dần dần, sự kiên định của anh đã thuyết phục được mọi người để anh làm lại từ đầu.

Anh vay gia đình, bạn bè khoảng 100 triệu đồng làm vốn, tận dụng tầng trệt của ngôi nhà làm nơi kinh doanh. Trở lại nghề, anh vận dụng các mối quan hệ cũ để làm gia công trang sức cho họ, chủ yếu là các đơn hàng nhỏ lẻ. "Điều an ủi với tôi là các mẫu do tôi thiết kế, khách hàng rất thích. Do đam mê, thích sáng tạo nên lúc nào tôi cũng có ý tưởng mới lạ mà trên thị trường không có", anh nói.

Anh cũng huy động được những người cùng sở thích để lập thành nhóm thiết kế. Nhưng không có tiền sẵn, anh đều phải nhờ khách ứng trước để có chi phí làm đơn hàng. Cứ thế, các tiệm vàng ở nhiều tỉnh thành, khu du lịch đặt hàng anh gia công trang sức cho họ. Dần dần, anh tích lũy vốn và vay mượn thêm để đầu tư vùng nuôi cho riêng mình ở Khánh Hòa. Nhưng nuôi trai phải chờ khoảng 2 năm mới cho ra ngọc. Trong khoảng thời gian này, anh chỉ sống nhờ vào nguồn thu từ chế tác trang sức. Mọi chi tiêu trong gia đình được vợ chồng anh gói ghém ở mức tối đa.

Trại nuôi ngọc trai của anh Tuấn ở Khánh Hòa. Ảnh: HG

Khi đã ổn định hơn, anh cầm ngôi nhà duy nhất của mình để làm vốn mở cửa hàng, mở rộng vùng nuôi và xưởng chế tác, tự mình thực hiện chuỗi khép kín (nuôi trồng, chế tác, sản xuất, bán hàng tới tay người tiêu dùng). Thế nhưng, khi phát triển quy mô hơn, thách thức đặt ra là áp lực cạnh tranh với hàng ngoại, hàng kém chất lượng tràn ngập thị trường. Người tiêu dùng gần như không biệt được ngọc trai thật, giả, giá cả các nơi lại có sự chênh lệch lớn. Bài toán làm sao để những người có nhu cầu biết đến mình, biết đến cái tên Ngọc Trai Hoàng Gia đặt ra.

Sẵn có kiến thức về IT, anh lập trang web cho công ty, gom hết những mẫu chế tác do anh và đồng nghiệp sáng tạo lưu vào kho ảnh riêng. Trên trang web đăng nhiều bài viết liên quan tới cách nuôi trồng, thu hoạch ngọc, phân biệt hàng thật giả... "Tôi muốn câu chuyện làm ngọc trai thật được lan tỏa nhiều hơn tới cộng đồng nên thiết kế trang web thật bài bản - điều mà hiếm người làm được cách đây hơn 5 năm trước", ông chủ sinh năm 1976 này chia sẻ. Kênh bán hàng online do đó cũng được xúc tiến.

Một trong những quyết định táo bạo nhất mà đến giờ anh vẫn còn nhớ là cho khách hàng dùng thử trang sức ngọc trai trong 3 ngày, được đổi hoặc hoàn trả lại không bị tính phí. Nhiều người đã lợi dụng chính sách này để chưng diện trong đám tiệc, sau đó mang trả lại và đổ thừa sản phẩm bị lỗi. "Tôi sợ bị chơi xấu và không kiểm soát được nhưng vẫn trấn an mình cứ cố chân thành, hướng tới phục vụ khách hàng tốt nhất sẽ nhận lại kết quả tương xứng", anh tự tin.

Thời gian đầu, lượng trả về rất thường xuyên, nhưng sau đó, nhiều vị khách trả lại hàng là những khách hàng thân thiết nhất, bởi trong lòng họ đã có niềm tin với chất lượng, cung cách phục vụ. Giờ đây anh đang sở hữu 9 showroom trên toàn quốc để đáp ứng nhu cầu mua sắm ngày càng cao.

Hàng năm, anh thu hoạch hàng triệu viên ngọc trai từ trại nuôi. Ảnh: HG

Ông chủ của thương hiệu Ngọc Trai Hoàng Gia khẳng định, bí quyết thành công rất đơn giản, hãy đặt mình vào vị trí khách hàng để hiểu và biết họ muốn gì, coi trọng chất lượng sản phẩm, và tạo sự khác biệt so với đối thủ. Theo anh, những bài học này tuy đơn giản, có thể tìm thấy trong các cuốn sách làm giàu, khởi nghiệp, nhưng vận dụng đúng, đầy đủ, và phù hợp trong thực tế không hề dễ. Biến động thị trường thường ngoài tầm kiểm soát, nếu không kiên định với con đường đã chọn và xoay sở để thích nghi với điều kiện mới, người kinh doanh sẽ khó trụ vững.

Muốn thành công, sản phẩm phải có dấu ấn riêng. Những viên ngọc thu hoạch ngoài tự nhiên, ai cũng có thể làm được nếu chịu bỏ công sức đầu tư hoặc nhập khẩu về bán, nhưng kinh nghiệm 6 năm làm việc với các chuyên gia nước ngoài giúp anh xác định rõ mấu chốt để nổi trội so với các đối thủ trong ngành là tăng độ nhận diện của thương hiệu, gây dựng uy tín với khách hàng, chú trọng khâu dịch vụ. Tạo ra những mẫu trang sức với thiết kế riêng để tôn lên vẻ đẹp sang trọng của mỗi khách hàng cũng là yếu tố cần lưu tâm.

Mấy năm trở lại đây thương hiệu Ngọc Trai Hoàng Gia của anh được nhiều người biết đến, nhất là những chị em mộ điệu về ngọc trai. Tình hình kinh doanh theo chiều hướng ổn định. "Điều tôi vui nhất là doanh thu đến từ nhóm khách hàng thân thiết gắn bó với công ty luôn chiếm tới 50% tổng doanh thu", anh Tuấn chia sẻ.

Xuất khẩu cao su tăng mạnh mẽ

Thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, xuất khẩu cao su thiên nhiên trong tháng 5 ước đạt 80.485 tấn, tương đương 119,07 triệu USD, đơn giá bình quân 1.479 USD một tấn, lần lượt tăng 53,3% về lượng và 57,2% về giá trị so với tháng 4.

Lượng cao su thiên nhiên xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm tăng 31,4% nhưng giá trị kim ngạch lại giảm.

Cao su hỗn hợp là chủng loại được xuất khẩu nhiều nhất, đạt 38.145 tấn (47,4%), tăng 93% về lượng và 99,4% so với tháng trước. Tiếp đến là cao su khối SVR 3L đạt 12.855 tấn, trị giá 20 triệu USD, đơn giá 1.556 USD một tấn, tăng 31,4% về lượng và 33,0% về giá trị so với tháng trước.

Tuy nhiên tính chung cả 5 tháng, giá trị kim ngạch xuất khẩu cao su thiên nhiên lại giảm dù khối lượng tăng cao. Tính đến hết tháng 5, xuất khẩu cao su thiên nhiên ước đạt 330.059 tấn với giá trị khoảng 475,89 triệu USD, đơn giá bình quân khoảng 1.442 USD một tấn, tăng 30% về lượng, giảm 2,7% về giá trị vì giá hạ 25,2% so với cùng kỳ năm 2014.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của cao su Việt Nam với 160.430 tấn, chiếm 48,6% tổng lượng xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm, tăng 56,3% so với cùng kỳ năm trước. Tiếp sau là thị trường Malaysia đạt 54.244 tấn (thị phần 16,4%, tăng 25%).

Riêng về nhập khẩu, 5 tháng đầu năm, Việt Nam nhập khoảng 58.379 tấn, tương đương 81,61 triệu USD. Thị trường nhập khẩu chủ yếu từ Campuchia, Lào, Thái Lan.